Chili September 1973

Koen Wessings naam wordt vrijwel altijd onmiddellijk verbonden met de opnamen die hij vanaf de val van Allende in 1973 heeft gemaakt in Latijns-Amerika. Na een reis naar Cuba in 1965 is hij geïnteresseerd geraakt in de machtsstructuren in dat werelddeel en tracht hij de gevolgen van de verdeling van macht vast te leggen. Hij heeft een sterke gevoelsmatige band met de mentaliteit ‘liever staande te sterven dan op de knieën te leven’ van de bevolking in dat werelddeel. Een direct gevolg van deze band is het feit dat hij de mensen bij voorkeur niet in een slachtofferrol, die medelijden moet opwekken, wil fotograferen. Zij stralen in het algemeen juist een grote waardigheid uit.

Hij fotografeerde historische momenten zoals Chili in september 1973, het bombardement op Esteli in Nicaragua in 1978 en de beschieting van de menigte tijdens de begrafenis van aartsbisschop Romero in 1980. In koelen bloede fotografeerde hij in extreme omstandigheden als was hij een oorlogsfotograaf. Deze foto’s spreken over agressie en geweld bij de militairen als uitvoerders van de macht en over angst en ontreddering bij de bevolking. Deze – in de eerste plaats – actuele foto’s werden in de dag- en weekbladpers slechts mondjesmaat geplaatst. Daar geldt de wet van de primeur – de eerste foto’s die binnenkomen worden geplaatst – en de exclusiviteit. De opnamen vonden daarentegen door hun documentaire kwaliteiten wel hun weg naar tentoonstellingen, catalogi, overzichtsboeken en collecties.

Het merendeel van zijn foto’s wordt gevormd door beelden van het dagelijks leven van de onderdrukte bevolking of zoals hij zelf zegt met een verwijzing naar Marquez: “Liefde in tijden van dictatuur.” Het gaat hem niet om gebeurtenissen uit het leven van individuele personen, maar om feiten die op een abstract niveau de bestaande machtsverhoudingen aangeven.

Hoewel hij de Spaanse taal niet spreekt, is het contact met de bevolking zeer belangrijk voor hem. De eerste contacten werden in Nederland gelegd via de bestaande landencomités en in Latijns-Amerika kwam hij via bevriende journalisten in het land zelf verder. Hij voelde een sterke behoefte de gebeurtenissen op dat continent te blijven volgen en niet slechts als de actualiteit dat vroeg, hoewel het wel steeds moeilijker werd om de nu minder zichtbare repressie te visualiseren. Hij vertrok vaak op de bonnefooi, met voorschotten van kranten of kleine schenkingen en kon zo net quitte spelen.
bron: depthoffield.universiteitleiden.nl (Tineke de Ruiter)